Lęki u dzieci - skąd się biorą i jak pomóc dziecku?

Każdy rodzic kilkuletniego dziecka na pewno się z nimi zetknął. Mowa o dziecięcych lękach. Czasami – dla nas dorosłych – są to rzeczy absurdalne i trudne do zrozumienia. Jednak dla dzieci to coś poważnego i nie wolno lekceważyć ich problemu.

 

Strach czy lęk?

 

Strach to nie to samo co lęk. Warto zapamiętać czym się różnią:

Strach to emocja wrodzoną towarzyszy ludziom przez całe życie. Zmienia się w zależności od siły, rodzaju i znaczenie bodźca, który go wywołuje. Strach jest spowodowany działaniem bodźca zewnętrznego lub bólu. Pełni funkcję ważnego sygnału ostrzegawczego, mobilizuje do ucieczki lub ataku w sytuacji zagrożenia. Zawsze jest wywołany zagrażającym czynnikiem.

Lęk z kolei to proces wewnętrznym, wzbudzanym na skutek wyobrażenia czy oczekiwania zagrożenia. Może być związany z wcześniejszymi, negatywnymi doświadczeniami w życiu dziecka (lęk odtwórczym). Możemy wyróżnić też lęk wytwórczy (wyobrażenia, tj. wywołują go osoby, zdarzenia, przedmioty, obrazy istnieją tylko w wyobraźni dziecka). Przyczyną lęku może być także niezaspokojenie potrzeb dziecka - fizjologicznych (np. głód) czy psychicznych (np. brak poczucia bezpieczeństwa, miłości).

 

Lęki a wiek dziecka

 

Każde dziecko czegoś się boi. Nie ma środowiska, w którym moglibyśmy wyeliminować strach lub lęk. Lęki są naturalnym etapem rozwoju dziecka (oczywiście, dopóki nie są nadmierne).

Kiedyś trafiłam na krótką tabelę opisującą czego w jakim wieku dziecko boi się różnych rzeczy/sytuacji:

0-6 mies. – utrata opieki, głośne dźwięki, gwałtowne ruchy

7-12 mies. - obce osoby, pojawianie się obiektów w sposób niespodziewany

1 rok - Separacja od rodziców, obce osoby, bodźce bolesne

2 lata - Hałaśliwe przedmioty, zwierzęta, ciemne pomieszczenie, separacja od rodziców, obiekty o dużych rozmiarach, zmiany w najbliższym otoczeniu

3 lata - Maski, ciemność, zwierzęta, separacja od rodziców

4 lata - Separacja od rodziców, zwierzęta, ciemność, duże hałasy (np. w nocy)

5 lat - Zwierzęta, "źli" ludzie, ciemność, separacja od rodziców, zranienia

6 lat - Obiekty nadnaturalne (np. duchy, wiedźmy, potwory), rany cielesne, pioruny i błyskawice, pozostawanie samemu, samotne zasypianie.

 

Obserwując moją córkę, muszę przyznać, że większość pokrywa się z naszymi doświadczeniami – nie wszystko oczywiście, bo to tylko schemat, a każde dziecko jest inne. Nie mniej, warto wiedzieć czego możemy się spodziewać.

 

Co powoduje lęki?

 

Psychologowie jako jedną z najczęstszych przyczyn podają telewizję. Niestety, nowoczesne bajki bardzo często przedstawiają przemoc, agresję, potwory czy niebezpieczne sytuacje. Rodzice nie zawsze mają chociażby czas (a czasami po prostu o tym nie pomyślą lub nie mają wpływu), by zapoznać się wcześniej z bajką oglądaną przez dziecko.

Przykład z  życia: nasza córka (4 lata) od ponad 2 lat ma na ścianach narysowane zwierzęta. Sama je wybrała z książeczki dla dzieci, a tata namalował je na ścianach. Są to rysunkowe, łagodne zwierzęta. Ma też na jednej szafce sporo maskotek – praktycznie te same od kilku lat. Ok. 2-3 miesiące temu zaczęła mówić, że boi się być w swoim pokoju, bo zwierzęta się na nią patrzą, maskotki na nią patrzą, boi się lwa... itd. Nie mogliśmy zrozumieć o co chodzi – przecież jest przyzwyczajona do tych rysunków i zabawek. Najpierw próbowaliśmy żartem, potem rozmową i tłumaczeniem. Nic nie pomagało. Nie chciała zostać nawet na chwilę sama w swoim pokoju. Myśleliśmy już, że to próba zwrócenia na siebie uwagi (chociaż Małej na pewno jej nie brakuje). W końcu poszłam do jej wychowawczyni z przedszkola po radę. Kiedy ta zaczęła z nią rozmawiać i analizować czas w którym zaczęły się lęki Małej, okazało się, że oglądali w przedszkolu film Toy Story (w którym maskotki i zabawki ożywają...). Przy pomocy wychowawczyni i naszym wytrwałym tłumaczeniu – udało się, chociaż lew musiał zostać zakryty, ale cała reszta jest ok.

Inne przyczyny: gry komputerowe, nowa sytuacja, nowe miejsce (np. pójście do przedszkola), straszenie przez inne dzieci (zwłaszcza starsze) lub samych rodziców czy dziadków („Pani cię zabierze..”), postacie w czytanych bajkach, rysunki, ogólnie lęk przed nieznanym.


 Jak pomóc dziecku?

 

Jeśli przyczyną są bajki warto przyjrzeć się bajkom, które dziecko ogląda i niektóre wyeliminować. Ale lęki to nie tylko telewizja.

Zawsze trzeba:

- starać się zrozumieć dziecko i jego lęk

- określić czy jest to lęk rozwojowy (patrz wcześniejszy wykaz) – jeśli tak – pamiętajmy, że większość dzieci z niego wyrasta

- wspierać dziecko

- pozwolić na pewien czas unikać lękowej sytuacji, a potem powoli pomóc się z nią oswajać - przywołać własne doświadczenia

- opowiedzieć bajkę/opowiadanie o osobie, która miała podobny problem i jak sobie poradziła

- można np. wybrać specjalny kocyk i nazwać go „bezpiecznym”, albo jakiś amulet (może to nawet być zabawka, która odstrasza to „coś” czego dziecko się boi).

Nigdy nie wolno:

- wyśmiewać dziecka ani jego lęków

- zawstydzać malca przy innych z powodu lęków (zresztą nie tylko lęków)

- zmuszać do pokonania lęku lub przebywania w sytuacji powodującej lęk - niecierpliwić się i denerwować

- karać dziecka z powodu jego lęku

- obwiniać dziecko lub siebie

 

Lęk, jeśli jest etapem rozwoju, nie trwa zbyt długo i nie zagraża dziecku. Jeśli jednak coś nas niepokoi, np. dziecko zbyt gwałtownie reaguje na sytuację itd., warto porozmawiać z lekarzem, wychowawcą w przedszkolu lub psychologiem. Czasami rozwiązanie jest proste, a czasami trzeba sięgnąć po pomoc.

Komentarze Facebook

Aby dodać treść zaloguj się lub wyślij na adres redakcji)

Spróbujcie na chwilę przenieść się do tego zapomnianego świata listów i weźcie udział w naszym konkursie na najpiękniejszą pocztówkę „Pozdrowienia z domu”!

"Pozdrowienia z domu”? A czemu nie! Przywykliśmy do pozdrowień z nad morza, z gór, z Korsyki lub Egiptu… Na pewno wiele jeszcze takich pozdrowień wyślecie i otrzymacie. Teraz wszyscy powinni zostać w swoich domach, ale to też miejsca inspirujące i niezwykłe, w których można robić wiele ciekawych rzeczy. 

Zróbcie więc pocztówkę „Pozdrowienia z domu” i zostańcie w domach, nie dając się nudzie! #pozdrowieniazdomu #zostańwdomu

Co trzeba zrobić?

Przygotuj pocztówkę metodą kolażu, czyli przyklejając do kartki najróżniejsze domowe skarby, możesz coś domalować lub dopisać. Możesz zainspirować się pocztówkami Pani Marianny Sztymy. 

Na każdej pocztówce obowiązkowo musi znaleźć się napis „Pozdrowienia z domu!”. Format pocztówki - A6.
Sfotografuj ją i prześlij na adres podany na dole strony. To nam wystarczy. Pocztówka niech zostanie u ciebie, gdy będzie można wychodzić na pocztę, mamy nadzieję, że wyślesz ją do kogoś kogo bardzo lubisz.

Do wygrania:

Nagrody! Będą! A jakże! Dla 3 pierwszych miejsc przygotujemy zestawy książek -  dostosujemy je do wieku uczestnika:)  Będą o podróżach i przygodach, bo wiemy, że takie lubicie.
10 osób (w tym 3 pierwsze miejsca) otrzymają skarby niezwykłe - prawdziwe pocztówki od Pani Marianny Sztymy. Zaprojektowane przez nią i mamy nadzieję z serdecznymi pozdrowieniami! :)

Termin nadsyłania prac - 9 kwietnia 2020.

Zwycięzcy zostaną wyłonieni i poinformowani o wygranej drogą mailową do dnia 15 kwietnia 2020.

Konkurs organizowany przez CzasDzieci.pl oraz Międzypokoleniowy Festiwal Literatury Dziecięcej.

Więcej informacji o zasadach konkursu i polityce prywatności na stronie współorganizatora: Konkurs plastyczny - CzasDzieci.

Chcesz poinformować o konkursie, akcji lub ciekawym wydarzeniu, które organizujesz? Możesz to zrobić z poziomu swojego profilu na BlogiMam:)

Kochane Mamusie, nadeszła ta długo oczekiwana chwila, staruszka BlogiMam odmłodniała! I jest teraz Super Laską! haha:)

Jak Wam się podoba?

Gdybyście zauważyły jakieś techniczne problemy, proszę piszcie od razu! Na FB lub w komentarzach tutaj, dziękujemy:*

Patronat BlogiMam

Wpisy z blogów Mam

Rudbekia – pielęgnacja, stanowisko, uprawa

Katarzyna Mróz, 18.01.2021

Rajstopy w sprayu – jakie wybrać?

Katarzyna Mróz, 17.01.2021

Makijaż permanentny ust

Katarzyna Mróz, 17.01.2021

Parówki z serem na patyczku

iwa643, 16.01.2021

Rocznice ślubu – nazwy

Katarzyna Mróz, 16.01.2021

Rośliny ogrodowe o żółtych kwiatach

Katarzyna Mróz, 15.01.2021